[ بيوگرافى شيخ طوسى ] باسمه تعالى و له الحمد شيخ بزرگوار « ابو جعفر ، محمد بن الحسن بن علىّ الطّوسى » - زاده در طوس به سال 385 ه ق . و در گذشته در نجف اشرف به سال 460 ه ق . - از بزرگ‌ترين دانشمندان شيعهء اماميّه بلكه عالم اسلامى و از نوادر دهر و غرايب روزگار بود . او از شاگردان « ابو عبد اللّه محمّد بن محمّد النّعمان » معروف به « مفيد » ( م 413 ه ) و « ابو القاسم ، علىّ بن الحسين بن موسى الموسوى » مشهور به « سيّد مرتضى ، علم الهدى » ( م 436 ه ) و از استادان بيش از 300 دانشمند شيعى ، و تعداد بىشمارى از اهل سنّت بوده است . « 1 » در علوم عصر خويش ، بىهمتا و در عظمت مقام به پايه‌اى رسيد كه به فرمان « القائم بامر اللّه بن القادر باللّه » كرسى تدريس كلام در بغداد كه جز به برجسته‌ترين دانشمند داده نمىشد به وى تفويض گرديد . در بغداد فتنه‌ها برپا شد و كتب « شيخ » در آن فتنه‌ها بسوخت ، لذا به نجف اشرف مهاجرت كرد و حوزهء علميّه را نجف كه تاكنون مورد افتخار دانشمندان ، بلكه هر فرد شيعى امامى است تأسيس نمود . پس از وفات « شيخ » ساليان دراز همهء دانشمندان شيعهء اماميه از فتاوى « شيخ » پيروى نموده و چه‌بسا اظهار نظر در قبال فتاوى « شيخ » را اهانت به او تلقّى مىكردند . اوّلين كس كه باب مخالفت و ردّ نظرات او را گشود « ابن ادريس حلّى » ( م 598 ) بود . « ابن ادريس » دانشمندان بين عصر « شيخ » و عصر خود را مقلّده مىناميد . با اين همه هيچ‌گاه تاكنون آراى « شيخ » در علوم مختلفه اهميّت و اعتبار خود را از دست نداده ، مخصوصا در فقه و اصول كه قاطبهء فقها و اصوليين در كتب خود بيش از هر كتاب ، كتب مرحوم « شيخ » را مرجع ، و موافقت و مخالفت او را در مسائل ، مورد توجّه قرار داده‌اند . مرحوم « شيخ

--> ( 1 ) - مقابس الانوار ص 6 ، چاپ سنگى .